پی‌دی‌اف گزارش بازار هنر ایرانیان در سال 1404 را از اینجا دانلود کنید

سال 1404 برای بازار هنر ایران سال پرفرازونشیبی بود؛ این دورانِ پر بحران که با دو جنگ و اعتراضات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی همراه شد، عملاً با دو مرحله وقفه‌ی کوتاه و  بلندمدت روبه‌رو گشت؛ متأثر از این شرایط فروش کلی هنر ایرانیان در حراج‌ها با 34% افت به 11/5 میلیون دلار رسید.

یکی از عوامل این رکود را می‌توان به عملکرد حراج تهران مربوط دانست. برخلاف رویکرد مرسوم (یعنی برپایی سه مزایده در سال) حراج تهران در سال 1404 تنها در دو دوره برگزار شد: یک مزایده حضوری (1 خرداد 1404) و یک مزایده آنلاین (11 مهر 1404). عدم برپایی منظم و همچنین افت ارزش ریال، فروش حراج تهران را به 3.7 میلیون دلار رساند، که نسبت به سال گذشته 52% کاهش را نشان می‌دهد.

این عملکرد، سطح فروش در بریتانیا را بعد از سال‌ها بالاتر از ایران قرار داد و بریتانیا با ثبت 4/7 میلیون دلار به بزرگ‌ترین بازار فروش برای آثار ایرانیان در سال 1404 تبدیل شد. ایران در رتبه دوم و ایالت متحده آمریکا با فروش 1/7 میلیون دلاری در رتبه سوم قرار گرفت. نکته قابل توجه رشد فروش در عربستان سعودی است که با ثبت 419/2 هزار دلار این کشور را در جایگاه چهارم و فرانسه را در جایگاه بعدی قرار می‌دهد.

با این حال، باید اشاره داشت که حراج‌خانه‌های بین‌المللی فعال در حوزه ارائه و فروش آثار ایرانی، نظیر ساتبیز، کریستیز، بونامز، میلون و اسوسیز نیز به مانند تنها حراجِ داخلی ایران یعنی تهران، با رشد منفی در زمینه‌ی فروش آثار هنرمندان ایرانی همراه بودند؛ گرچه، این موضوع در  مورد حراج فیلیپس صادق نیست که رشد 97% را ثبت کرد (برای بررسی عملکرد این حراج‌خانه‌ها در زمینه‌ی فروش هنر ایرانیان کلیک کنید).

نرخ معاملات در سال 1404 کم‌تر از سال گذشته و نرخ فروش آثار تاحدی بالاتر بود؛ به عبارت دقیق‌تر، در سال 1404 نرخ معاملات به 612 اثر رسید که 29% کاهش را نسبت به 1403 ثبت کرد. در مقابل، نرخ فروش آثار با افزایش 7% به 69% رسید.

معاملات به سیاق سال قبل بیشتر در سطوح پایین بازار، یعنی در بین آثار زیر 10 هزار دلار  اتفاق افتاد، از 612 اثر فروخته‌شده 425 اثر در بازه زیر 10 هزار دلار قرار داشت، این درحالی بود که بیشترین ارزش فروش را آثار بین 100 تا 500 هزار دلار حاصل کردند.

بررسی‌ها در بخش دیلری نیز افت در میزان نمایشگاه‌های برپا شده در تهران و سایر شهرها را نشان می‌دهد. براساس داده‌های ثبت‌شده در پلتفرم‌های آنلاین داخلی، در سال 1404، تعداد نمایشگاه‌های برگزارشده در تهران با کاهش 33% و در سایر شهرها با کاهش 45% روبه‌رو شده است.

با این وجود، در 1404، تحرکات در سایر بخش‌های دیلری به‌ویژه در بخش آرت‌فرهای ملی قوت گرفت. ایت‌فیر در تهران در سه اپیزود و هر اپیزود با هشت گالری و سپس آرت‌فر تهران، با مشارکت ۴۵ گالــری و 550 هنرمند به ثمر نشست.